Uppdagingin av vitaminum var ein av teimum stóru uppdagingunum í 1800-talinum. Í 1897 fann Ekman útav á Java, at tað at eta bert raffinerað hvítt rís kundi elva til beriberi, meðan ómølt brúnt rís kundi grøða sjúkuna. Hann fann eisini útav, at evnið, sum kundi grøða beriberi, kundi fáast út við vatni ella alkoholi, og tá varð hetta evnið kallað "vatn-upploysiligt B." Í 1906 varð prógvað, at matur inniheldur "kofaktorar" umframt protein, feitt, kolhydratir, óorganisk salt og vatn. Hesir faktorar eru til staðar í smáum nøgdum men eru alneyðugir fyri djóravøkstur. Í 1911 eyðmerkti Casimir Funke amin sum evnini í brúnum rísi, sum kundu berjast móti beriberi. Eginleikarnir hjá teimum líkjast teimum, sum eru í mati, og teir flestu eru koensymi. Í 1906 varð prógvað, at matur inniheldur aðrar "kofaktorar" enn protein, feitt, kolhydratir, óorganisk salt og vatn. Hesar eru til staðar í smáum nøgdum men eru alneyðugar fyri djóravøkstur. Í 1911 eyðmerkti Casimir Funke amin sum evni í brúnum rísi, sum berjast móti beriberi; eginleikar og útbreiðsla teirra í mati eru líkir, og tey flestu eru koensymi.
Vitaminir eru neyðug evni til at varðveita vanligt stoffskifti og varðveita grundleggjandi kropsligar virksemi. Vitaminir verða býttar upp í feitt-upploysandi og vatn-upploysandi vitaminir. Feitt-upploysiligar vitaminir fevna í høvuðsheitum um A, D, E, og K vitaminir, meðan vatn-upploysandi vitaminir fevna í høvuðsheitum um B-vitaminir og C-vitaminir.Ymiskar vitaminir hava ymiskar føðikeldur.
Feitt-upploysandi vitaminir:
1. A-vitamin: Nógv í toskalivurolju, djóraorganum og smøri. Í grønmeti og frukt er tað nógv í tomatum, gularótum, søtum kartoflum, bananum, appelsinum og ferskjum. Manglandi A-vitamin kann elva til náttarblindni.
2. D-vitamin: Nógv í eggjareyðum, mjólkarúrdráttum og ger. D-vitamin regulerar kalsium- og fosforjavnvágina, stuðlar kalsium-upptøkuni, og kann brúkast til at viðgera og fyribyrgja rakit og beinbroyskni.
3. E-vitamin: Nógv í eggum, plantuoljum og øðrum mati, er tað eitt sterkt antioxidant og kann hjálpa til við viðgerð av hjarta- og æðrasjúkum.
4. K-vitamin: Nógv í spínati, káli og øðrum mati hjálpir K-vitamin í høvuðsheitum til viðgerð av blóðtøppsjúkum.
Vatn-upploysandi vitaminir:
1. B-vitaminir: Magnkjøt og soyabønir eru rík av B1-vitamini. B2-vitamin, eisini nevnt riboflavin, er nógv í eggjareyðum, livur, nýrum, áarkrabba, ger, tang og brokkoli. B3-vitamin er at finna í ger, korni, livur og rískli. B4-vitamin er at finna í stórum nøgdum í eggum, djóraheilum, øli, malti og soyalecitin. B5-vitamin er nógv í ger, korni, livur og grønmeti. B6-vitamin er nógv í ger, korni, livur, eggum og mjólkarúrdráttum. B9-vitamin er nógv í lauggrønum grønmeti og livur. B12-vitamin er nógv í livur, fiski, eggum og dunnueggum. B-vitaminirnar hava ein leiklut í at varðveita nerva- og meltingarskipanina.
2. C-vitamin: Nógv í feskari frukt og grønmeti, so sum appelsinir, kiwi, tomatir, paprika, beiskur melón, blómkál og grønkál. C-vitamin kann betra um æðrarnar og luttekur eisini í avtofting.