Aminosýrur verða fyrst og fremst nýttar í medisin til at gera samansettar aminosýruinfusiónir og sum terapeutisk evni í syntesu av polypeptidmedisin. Tað eru yvir hundrað aminosýrur, sum verða nýttar í medisin, harav 22 protein-myndandi aminosýrur og yvir 100 ikki-protein-myndandi aminosýrur.
Samsettar tilgerðir, sum eru samansettar av fleiri aminosýrum, hava ein avgerandi leiklut í nútímans intravenøsari kost og elementari kostviðgerð, virkiliga varðveita kost hjá kritiskt sjúkum sjúklingum og bjarga teirra lívum, og gera tær til eina ómissandi farmasøluvøru í nútíðar medisin.
Glutaminsýra, arginin, aspartasýra, cystein, L-DOPA, og aðrar aminosýrur kunnu nýtast hvør sær til at viðgera ymiskar sjúkur, fyrst og fremst livursjúkur, sjúkur í meldrinum, encefalopati, hjarta- og æðrasjúkur, og at betra um andadráttin, umframt at betra um musklar. Harumframt hava aminosýruavleidd evni víst lyfti í krabbameinsviðgerð.
Lívsins materiella grundarlag
Protein eru materiella grundarlagið undir lívinum; lívið er ein slag av proteintilveru. Grundeindin í proteini er aminosýran. Manglandi nakrari neyðugari aminosýru kann føra til óvanligar fysiologiskar virksemi, órógva vanliga stoffskiftið og í síðsta enda elva til sjúku. Sjálvt manglandi ávísar ikki-neyðugar aminosýrur kann elva til stoffskiftistrupulleikar. Til dømis eru arginin og citrullin avgerandi fyri ureamynding; ónøktandi cystininntøka kann elva til minkað insulin og hækkað blóðsukur. Harumframt økist tørvurin á cystini og arginini munandi eftir skaða; ein mangli kann forða fyri proteinsyntesu sjálvt við nóg nógvari orku.
Kravið hjá vaksnum til neyðugar aminosýrur er umleið 20%–37% av proteinkravinum. Aminosýrur hava ein ómissandi leiklut í matinum; sum eru smakkevni, sum eru føðslustyrkjandi evni, og sum økja um smakkið, m.a.
1. Smakkurin av aminosýrum Flestu aminosýrur hava ein smakk, sum stuðlar undir smakk sum súran, søtan, beiskan og astringentan í mati. Tryptofan er ikki-eitrandi og sera søtt; tað og avleidd evni eru lovandi søtisevni. Sum minni vatn-upploysandi aminosýrur hava tær ein beiskan smakk og eru vørur av proteinhydrolysu undir matvøruvirking.
Glutaminsýra er í høvuðsheitum at finna í plantuproteinum og kann fáast við at hydrolysera hveitigluten. Glutaminsýra eigur bæði súran og umami smakk, har súrleiki er ráðandi smakkurin. Tá tað verður rætt neutraliserað við alkali, myndar tað einnatriumglutamat (MSG); eftir saltmynding hvørvur tann súri smakkurin av glutamati, og umami-smakkurin intensiverar seg. MSG er høvuðsparturin av mononatriumglutamati, sum er eitt nógv brúkt umami-styrkjandi evni.
2. Ein av forstøðunum fyri smakki Karbonyl-aminreaktiónin millum aminosýrur og sukur er ein avgerandi faktorur í menningini av aroma og liti í matvøruvirking. Undir hesi reaktiónini verða nakrar aminosýrur og sukur nýtt, og tað gevur smakkstoff. Aminosýrur kunnu eisini niðurbrótast við upphiting til at framleiða ávís smakkstoff, ella verða niðurbrotin av bakterium til at framleiða av-smakkevni. Tí eru aminosýrur forstøður til smakkstoff og eisini føðsluevni til spillibakteriur.